
Ómun eða hljóðbylgjutækni notar mekaniskar
hreyfingar til að koma titringi á efni. Hljóðbylgjur
ferðast mishratt í gegnum mismunandi
efni. Heyranlegar bylgjur kallast sonic bylgjur og eru á tíðnisviðinu
20Hz – 20 KHz.
Ómun eða ultrasonic hljóðbylgjur eru ofan heyranlegra
marka eða 2 - 15 MHz. Þegar hljóðbylgjur fara úr einu efni í
annað endurkastast þær að hluta og halda áfram
í gegn að hluta til.
Endurkastið fer eftir efninu sem bylgjan lendir á. Því
harðara og þéttara sem efnið er því
minna fer í gegn.
Við ómskoðun er hlustað eftir endurkastinu og endurkastið
er í beinu hlutfalli við eðlisþyngd þess
efnis sem bylgjan lendir á og út frá styrk endurkastsins
má meta á hverju bylgjan lenti.
Við ómskoðanir er notast við svo kallaðan ómhaus
sem er einskonar "transducer" sem inniheldur bæði
hljóðnema og sendi.
Loft leiðir hljóðbylgju miklu hægar en
vatn og lífrænn vefur. Þess vegna er ekki hægt
að framkvæma ómskoðun þegar loft er nálægt.
T.d. er ekki hægt að skoða lungu með ómskoðun.
Notað er gel milli ómhauss og húðar af sömu
ástæðu. Loks má nefna að loft í meltingarvegi
getur torveldað rannsókn töluvert.
Til þess að minnka loft í meltingarvegi er óskað
eftir að fólk sé fastandi a.m.k. 4 klst. fyrir rannsókn.
Doppler áhrif sem eiga sér stað í hljóðbylgjum
notast til að skoða eitthvað sem er á hreyfingu s.s.
blóðflæði í æðum.
Doppler áhrifunum má líkja við tón
sem hækkar þegar það sem endurvarpar hljóbylgju
er á hreyfingu á móti manni og lækkar þegar
hreyfingin er í gagnstæða átt. Sem dæmi má nefna bíl. Hljóðið frá
bílnum hefur hærri tón þegar bíllinn
keyrir í áttina að manni en tónninn lækkar
þegar hann keyrir framhjá og fjarlægist. Því
meiri sem hreyfingin er því meiri munur verður á
hljóðinu sem við sendum inn og því sem
við
fáum til baka. Því minni sem hreyfingin er því
minni verður mismunurinn. Ef engin hreyfing á sér
stað fæst engin tíðnibreyting(0 Hz).
Sjúklingur liggur á bekk og ómhausnum er rennt
eftir líkamanum. Gel er sett á milli húðarinnar
og ómhaussins til að hindra að loft trufli myndgerðina.
Ómskoðun er algerlega sársauka og hættulaus.
www.rd.is