
Röntgen Domus Medica er með gammamyndavél
af gerðinni Picker Irix Gamma Camera. Gammamyndavélin
er með þrjá myndhausa sem gefur aukna möguleika
til myndgerðar og styttir myndatímann til muna
frá því sem áður var í sumum
rannsóknum.
Gammageislun
felur í sér að fótóna eða
rafsegulbylgja með ákveðna orku losnar úr
kjarna vegna breytinga á innbyrðis stöðu
róteinda og nifteinda í honum. Efni sem haga
sér með þessum hætti kallast ísótópar
og henta sumir hverjir vel til myndgerðar í læknisfræðilegum
tilgangi. Geislun getur verið margskonar t.d. alfa og
beta. Geislun getur líka verið nonparticle og þá ýmist
gammageislun eða characteristisk geislun.
Ísótópar með orku á bilinu
50 – 500 keV. Með hæfilega langan helmingunartíma. Ísótópar
sem auðvelt er að tengja við önnur efni
(áhengjur). Ísótópurinn þarf
að vera stöðugur. Hann þarf að vera
auðveldur í framleiðslu og flutningi. Technetium
99m hefur flesta þessa eiginleika til að bera og
er því notað í 80-90% tilfella í dag.
Tc99m hefur orkuna 140 keV, helmingunartímann 6 klst.,
efnið er stöðugt og auðvelt að tengja
við áhengjur. Technetium 99m hefur móðurefnið Molybdenum
99m með helmingunartímann 67 klst. Efnið verður
oftast til við kjarnaklofning á Uranium eða
plutonium og er því úrgangur frá kjarnorkuverum.
Efnið kemur í svokallaðri geislalind öðru
nafni "geit eða kú". Við “mjólkun” verða ákveðin
efnahvörf og við fáum Tc99m úr geitinni.
Vegna eiginleika Molybdenum er auðvelt að flytja
efnið og eiga nægilegan forða sem dugir í eina
viku hið minnsta.
Tc99m er notað til að rannsaka mannslíkamann.
Stundum er efnið notað hreint s.s. við rannsóknir á skjaldkirtli,
munnvatnskirtlum og Meckels diverticle . Ísótópurinn
binst plasma próteinum lauslega og hefur því skamma
dvöl í blóðplasmanum. Efnið dreifist
extracellulert og safnast mest í skjaldkirtil, munnvatnskirtla,
choroid plexus, magaslímhúð og brjóst.
Til að hafa áhrif á þessa dreifingu
er Tc99m tengt við efni sem fara til ákveðinna
líffæra og kallast áhengjur. Önnur
leið til að hafa áhrif á dreifinguna
er að gefa efni á undan inndælingu sem blokkerar
skjaldkirtilinn, munnvatnskirtlana, choroid plexus og magaslímhúðina.
Ísótópur
sem bundinn er áhengju er þeim eiginleikum gæddur
að hann leitar í meira magni á þá staði í líkamanum þar
sem eitthvað er um að vera s.s. æxlisvöxtur
eða bein að gróa svo dæmi séu
tekin. Með svokallaðri gammamyndavél má svo
fá myndir sem sýna aukna upptöku Ísótópsins í sjúku
vefjum líkamans.
Nemur gammageislun
og breytir henni í ljósbylgjur sem aftur er
breytt í rafspennuboð. Sjúklingur leggst
undir myndavélina og öfugt við röntgengeislun þar
sem geislunin er send í gegnum sjúklinginn
stafar nú geislunin frá sjúklingnum
sjálfum. Örþunnur kristall tekur nú að telja þar
til ákveðnu ljósmagni er náð.
Með þessu móti má greina "lesionir" allt
niður í 1 sm eftir því hvaða
tækni er notuð. Ath. að við ísótóparannsóknir
skiptir fjöldi mynda eða tími ekki máli,
fólk fær enga auka geislun á sig!
Sá tími sem tekur efni að minnka virkni
sína um helming og sá tími sem tekur
helming efnis að fara úr líkamanum. Mikilvægt þegar
geislavirkt efni er gefið sjúklingi. Helmingunartími
efnis eðlisfræðilega séð er lengri
en líffræðilegur helmingunartími.
www.rd.is