Röntgen Domus



Tækjakostur:
Röntgen Domus Medica er með gammamyndavél af gerðinni Picker Irix Gamma Camera. Gammamyndavélin er með þrjá myndhausa sem gefur aukna möguleika til myndgerðar og styttir myndatímann til muna frá því sem áður var í sumum rannsóknum.

Hvað er Gammageislun?
Gammageislun felur í sér að fótóna eða rafsegulbylgja með ákveðna orku losnar úr kjarna vegna breytinga á innbyrðis stöðu róteinda og nifteinda í honum. Efni sem haga sér með þessum hætti kallast ísótópar og henta sumir hverjir vel til myndgerðar í læknisfræðilegum tilgangi. Geislun getur verið margskonar t.d. alfa og beta. Geislun getur líka verið nonparticle og þá ýmist gammageislun eða characteristisk geislun.

Hvaða ísótópar henta til myndgreiningar?
Ísótópar með orku á bilinu 50 – 500 keV. Með hæfilega langan helmingunartíma. Ísótópar sem auðvelt er að tengja við önnur efni (áhengjur). Ísótópurinn þarf að vera stöðugur. Hann þarf að vera auðveldur í framleiðslu og flutningi. Technetium 99m hefur flesta þessa eiginleika til að bera og er því notað í 80-90% tilfella í dag. Tc99m hefur orkuna 140 keV, helmingunartímann 6 klst., efnið er stöðugt og auðvelt að tengja við áhengjur. Technetium 99m hefur móðurefnið Molybdenum 99m með helmingunartímann 67 klst. Efnið verður oftast til við kjarnaklofning á Uranium eða plutonium og er því úrgangur frá kjarnorkuverum. Efnið kemur í svokallaðri geislalind öðru nafni "geit eða kú". Við “mjólkun” verða ákveðin efnahvörf og við fáum Tc99m úr geitinni. Vegna eiginleika Molybdenum er auðvelt að flytja efnið og eiga nægilegan forða sem dugir í eina viku hið minnsta.

Hvernig er svo ísótópurinn notaður?
Tc99m er notað til að rannsaka mannslíkamann. Stundum er efnið notað hreint s.s. við rannsóknir á skjaldkirtli, munnvatnskirtlum og Meckels diverticle . Ísótópurinn binst plasma próteinum lauslega og hefur því skamma dvöl í blóðplasmanum. Efnið dreifist extracellulert og safnast mest í skjaldkirtil, munnvatnskirtla, choroid plexus, magaslímhúð og brjóst. Til að hafa áhrif á þessa dreifingu er Tc99m tengt við efni sem fara til ákveðinna líffæra og kallast áhengjur. Önnur leið til að hafa áhrif á dreifinguna er að gefa efni á undan inndælingu sem blokkerar skjaldkirtilinn, munnvatnskirtlana, choroid plexus og magaslímhúðina.

Hvernig nýtist þetta okkur til að greina sjúklegt ástand?

Ísótópur sem bundinn er áhengju er þeim eiginleikum gæddur að hann leitar í meira magni á þá staði í líkamanum þar sem eitthvað er um að vera s.s. æxlisvöxtur eða bein að gróa svo dæmi séu tekin. Með svokallaðri gammamyndavél má svo fá myndir sem sýna aukna upptöku Ísótópsins í sjúku vefjum líkamans.

Gammamyndavélin:
Nemur gammageislun og breytir henni í ljósbylgjur sem aftur er breytt í rafspennuboð. Sjúklingur leggst undir myndavélina og öfugt við röntgengeislun þar sem geislunin er send í gegnum sjúklinginn stafar nú geislunin frá sjúklingnum sjálfum. Örþunnur kristall tekur nú að telja þar til ákveðnu ljósmagni er náð. Með þessu móti má greina "lesionir" allt niður í 1 sm eftir því hvaða tækni er notuð. Ath. að við ísótóparannsóknir skiptir fjöldi mynda eða tími ekki máli, fólk fær enga auka geislun á sig!

Helmingunartími:

Sá tími sem tekur efni að minnka virkni sína um helming og sá tími sem tekur helming efnis að fara úr líkamanum. Mikilvægt þegar geislavirkt efni er gefið sjúklingi. Helmingunartími efnis eðlisfræðilega séð er lengri en líffræðilegur helmingunartími.

www.rd.is